Bệnh tằm do lá dâu kém chất lượng

Vì sao lá dâu kém chất lượng gây bệnh cho tằm?

Tằm có nhu cầu dinh dưỡng rất đặc thù và nhạy cảm với chất lượng lá. Lá dâu tươi ngon, non vừa phải cung cấp đủ nước, protein, đường và các chất khoáng giúp tằm lớn nhanh. Ngược lại, lá héo úa mất nước, lá già cứng giảm dinh dưỡng, tằm ăn ít, đói và yếu dần, giảm sức đề kháng tự nhiên.

Không chỉ vậy, lá dâu để lâu hoặc dính nước bẩn còn là nơi vi khuẩn, nấm mốc phát triển. Khi tằm ăn phải, các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào ruột, làm rối loạn tiêu hóa, gây phân loãng, chậm lớn và mở đường cho những bệnh nghiêm trọng hơn như Flacherie hay bệnh vi khuẩn. Lá nhiễm hóa chất, dư lượng thuốc trừ sâu còn nguy hiểm hơn, có thể khiến tằm chết ngay.

Một điểm quan trọng nữa là lá dâu dùng cho tằm phải đúng độ già non theo tuổi. Tằm con tuổi 1-2 cần lá non mềm vì răng chưa đủ sức cắn lá già; tằm tuổi 4-5 lại cần lá già vừa chín có đủ chất xơ đề trữ năng lượng cho giai đoạn kéo kén. Dùng nhầm độ non của lá khiến tằm ăn khó, vừa thiếu dinh dưỡng vừa tốn thời gian cắn phá, làm chậm lớn và dễ sinh bệnh. Chính vì vậy, người nuôi thành công thường lên lịch cắt lá theo tuổi tằm, tránh cắt ồ ạt dự trữ gây héo.

Các dạng lá dâu kém chất lượng cần tránh

1. Lá héo úa, mất nước

Lá hái xong để lâu, phơi nắng hoặc bảo quản kém mất nước, héo rũ. Tằm ăn lá héo nhận ít nước và dinh dưỡng hơn, khó tiêu hóa, chậm lớn. Lá hái về cần cho tằm ăn trong vòng 4-6 giờ.

2. Lá dính nước mưa hoặc sương

Lá hái lúc mưa hoặc sương còn đọng mang nhiều vi khuẩn, nấm vào ruột tằm. Lá ướt còn làm khay ẩm, tạo điều kiện bệnh phát triển. Nên để lá ráo nước trước khi cho ăn.

3. Lá già, cứng, ít dinh dưỡng

Lá ở phần già của cành cứng, nghèo dinh dưỡng, tằm non không cắn nổi, tằm lớn ăn kém. Mỗi tuổi tằm cần độ non của lá khác nhau, dùng sai độ non khiến tằm đói.

4. Lá nhiễm sâu bệnh hoặc hóa chất

Lá bị sâu đục, nấm bệnh hoặc dính thuốc trừ sâu rất nguy hiểm. Kiểm tra kỹ trước khi hái và trước khi cho ăn để loại bỏ.

5. Lá để qua đêm nơi ẩm, lên men

Lá để trong bao kín qua đêm nơi nóng ẩm bị lên men, nóng, biến chất. Cho tằm ăn lá này dễ gây rối loạn tiêu hóa và ngộ độc.

Dấu hiệu tằm bị hại do lá dâu kém chất lượng

1. Tằm ăn chậm, chậm lớn

So với bình thường, tằm ăn ít, tăng trưởng chậm, cơ thể nhỏ hơn cùng lứa. Đây là dấu hiệu thiếu dinh dưỡng hoặc khó tiêu hóa do lá kém.

2. Phân loãng, phân có nước

Phân tằm nhão, loãng, có nước thay vì hạt khô rời. Rối loạn tiêu hóa do ăn phải lá ướt, héo hoặc nhiễm khuẩn.

3. Tằm nằm rạp, ít di chuyển

Tằm yếu, nằm bẹp trên lá, không bò tìm lá mới. Kèm theo đó có thể là hiện tượng từ chối ăn tiếp lá hiện tại.

4. Tằm chết rải rác hoặc hàng loạt

Nếu lá nhiễm hóa chất hoặc để biến chất nặng, tằm chết nhanh, có thể hàng loạt trong một bữa ăn. Đây là trường hợp nguy hiểm cần xử lý khẩn cấp. Hãy lưu ý thời điểm tằm xuất hiện triệu chứng so với bữa ăn gần nhất; nếu nhiều con bỗng nhiên cùng yếu đi ngay sau một bữa với mớ lá nghi ngờ, khả năng cao là do thức ăn, đừng do dự đổi ngay nguồn lá.

Cách xử lý khi tằm có dấu hiệu ngộ độc thức ăn

Bước 1: Dừng cho ăn lá nghi ngờ ngay

Nhặt bỏ hết lá đang cho tằm ăn, không để lại lá nghi nhiễm trong khay. Thay hoàn toàn bằng lá tươi, non, khô ráo từ nguồn sạch đảm bảo.

Bước 2: Cách ly tằm bị ảnh hưởng

Lọc tằm yếu, chết ra khỏi khay. Tằm ăn ít do ngộ độc nhẹ có thể phục hồi nếu được chăm sóc riêng với lá tốt và môi trường ổn định.

Bước 3: Ổn định môi trường khay

Giữ khay khô ráo, thay phân sạch, tăng thông thoáng. Giảm lượng lá mỗi lần cho ăn, chia nhỏ bữa để tằm dễ tiêu hóa và hồi phục.

Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh nguồn lá

Quan sát 1-2 ngày xem tằm có ăn lại bình thường không. Nếu nghi lá nhiễm hóa chất, ngừng hái vườn đó, chờ đủ thời gian cách ly trước khi dùng lại. Liên hệ kỹ sư nếu tằm chết lan rộng.

Phòng ngừa bệnh từ thức ăn bằng quản lý nguồn lá

Thay vì chỉ xử lý khi có sự cố, xây dựng nguồn lá dâu sạch, đúng chuẩn ngay từ đầu là cách bền vững nhất. Quản lý vườn dâu và quy trình hái bảo quản đúng giúp giảm rủi ro rất lớn.

1. Quản lý vườn dâu sạch

Trồng dâu ở vùng đất sạch, không nhiễm hóa chất, kiểm soát sâu bệnh, bón phân cân đối. Vườn dâu khỏe cho lá tươi ngon, giàu dinh dưỡng nuôi tằm.

2. Hái và bảo quản lá đúng cách

Hái lúc ráo sương, để ráo nước, bảo quản nơi thoáng mát, không nén chặt, dùng trong ngày. Không hái lá khi vừa phun thuốc hoặc trời mưa to.

3. Kiểm tra lá trước khi cho ăn

Rà nhanh từng mớ lá, loại lá héo, úa, dính đất, có trứng sâu hoặc dấu hiệu bệnh. Kiểm tra độ non phù hợp từng tuổi tằm. Đừng chỉ nhìn lướt qua; hãy mở rộng từng lớp lá trong mớ vì lá úa, dính đất thường nằm khuất ở giữa. Việc kiểm tra kỹ tuy tốn chút thời gian nhưng giúp loại bỏ trước những món "có vấn đề" trước khi chúng vào khay, giảm nguy cơ đưa mầm bệnh trực tiếp vào ruột tằm.

Kết luận

Lá dâu héo, úa, dính nước hay nhiễm hóa chất chính là nguồn gây bệnh và ngộ độc cho tằm, làm tằm chậm lớn, giảm sức đề kháng. Bà con hãy quản lý chặt nguồn lá, chọn lá tươi khô ráo đúng tuổi, và khi thấy tằm có dấu hiệu ngộ độc thì thay ngay lá sạch, cách ly theo dõi.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Kỹ thuật bón phân cho cây dâuTrồng dâu khỏe cho lá chất lượng.
• Cây dâu thiếu dinh dưỡng và cách phục hồiNhận biết dấu hiệu thiếu chất trên dâu.
• Bệnh Flacherie ở tằmBệnh vi rút lây qua thức ăn kém.
• Kỹ thuật nuôi tằm tuổi 1Chăm sóc tằm giai đoạn đầu.