Phân biệt các bệnh thường gặp ở tằm

"Hồi chuông" cảnh báo chung

Bất kể bệnh gì, tằm thường có một số dấu hiệu chung ban đầu:

• Tằm chậm ăn hoặc bỏ ăn, di chuyển yếu ớt.
• Thân căng phồng hoặc co rúm bất thường, màu da thay đổi.
• Phân lỏng, dính hoặc có dịch lạ.
• Chết rải rác thành đám, lan nhanh trong nong.

Khi thấy những dấu hiệu này, hãy cách ly nong bệnh ngay trước khi xác định chính xác bệnh gì.

Bảng phân biệt các bệnh chính ở tằm

Đây là các bệnh được nhắc đến phổ biến trong nghề nuôi tằm. Triệu chứng giúp bạn định hướng, nhưng để chẩn đoán chắc chắn, nên nhờ kỹ thuật viên hoặc quan sát kỹ dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

Hướng dẫn nhận biết nhanh từng bệnh

Tằm teo

Tằm phát triển còi cọc, chậm lớn, kén nhỏ, tỷ lệ chết rải rác. Thường liên quan đến mật độ quá dày, giống kém hoặc điều kiện nuôi không phù hợp. Đây không phải bệnh truyền nhiễm rõ ràng mà là tình trạng sức khỏe yếu của cả nong.

Virus đa nhân (NPV)

Bệnh do virus, diễn biến nhanh. Tằm đi đứng loạng choạng, da phồng lên, giơ cao phần trước thân rồi rụng. Da rất mỏng, dễ vỡ khiến nội dịch trắng đục chảy ra — đây là nguồn lây lan chính. Cần cô lập và vệ sinh kỹ, tránh dịch bắn vào nong khác.

Pebrine

Bệnh do vi thoa trùng, có thể lây qua trứng giống và phân. Tằm xuất hiện đốm đen nhỏ li ti trên da, cơ thể run rẩy, nhỏ chậm. Rất khó chữa, cần loại bỏ ngay và vệ sinh triệt để, đồng thời kiểm tra nguồn giống.

Bệnh vàng (flacherie)

Do vi khuẩn, tằm ủ rũ, phân lỏng dính, thân trở nên nhũn, miệng nôn dịch vàng hôi. Dễ nhầm với bệnh tiêu hóa thông thường. Nguyên nhân thường từ lá dâu ôi, nước bẩn, mật độ dày. Cần loại bỏ nguồn ăn kém, vệ sinh, giãn nong.

Bệnh nấm

Do nấm, thường gặp khi độ ẩm quá cao. Tằm bệnh ngừng hoạt động, thân cứng đơ, sau đó mặt ngoài mọc lớp tơ nấm trắng hoặc mốc xanh. Môi trường ẩm mốc là điều kiện thuận lợi — giảm ẩm, thông gió là phòng bệnh chính.

Nguyên tắc xử lý khi phát hiện bệnh

• Cách ly ngay nong bệnh, không để chung với nong khỏe.
• Ghi chép triệu chứng vào sổ tay để nhận diện và phòng cho lứa sau.
• Vệ sinh, rắc vôi quanh khu vực bệnh để hạn chế lây lan.
• Không tự ý dùng thuốc/kháng sinh bừa bãi — cần tư vấn kỹ thuật viên.
• Tiêu hủy đúng xác bệnh, vệ sinh triệt để giữa các lứa để tránh tái nhiễm.

Kết luận

Nhìn màu da, dáng nằm và dịch tiết là cách nhanh để phân biệt bệnh virus, vàng, nấm, pebrine hay tằm teo. Bà con nên quan sát kỹ mỗi ngày, khi chưa chắc chắn thì cách ly nong nghi ngờ và nhờ cán bộ kỹ thuật kiểm tra để xử lý đúng bệnh, tránh thiệt hại lan rộng.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Cách trị bệnh teo tằmXử lý cụ thể bệnh teo tằm.
• Bệnh tiêu hóa ở tằmPhân biệt với bệnh vàng/flacherie.
• Vệ sinh, sát trùng nhà nuôi tằmPhòng bệnh từ môi trường.
• Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩmPhòng bệnh nấm do ẩm cao.