Quản lý chất thải trại tằm

Vì sao phải nghiêm túc quản lý chất thải trại tằm?

Chất thải trại tằm gồm phân tằm, lá dâu thừa, xác tằm chết, kén hỏng và nước rửa khay. Nếu để bừa bãi, chúng trở thành môi trường lý tưởng cho nấm, vi khuẩn, virus sinh sôi, thu hút ruồi và côn trùng mang mầm bệnh lan ngược vào khu nuôi, phá hoại lứa tằm kế tiếp.

Nhiều trại ở Lâm Đồng không chú ý đến công đoạn này, chỉ dọn sau mỗi vụ. Thiệt hại từ một đống chất thải gần khu nuôi có thể diễn ra âm thầm cả vụ và khó truy lại nguyên nhân. Quản lý chất thải không chỉ bảo vệ sức khỏe đàn tằm mà còn bảo vệ môi trường sống, tránh ô nhiễm nguồn nước và đất, góp phần bền vững cho nghề.

Chất thải trại tằm nếu không xử lý còn gây mùi khó chịu, ảnh hưởng đến sức khỏe của chính gia đình và hàng xóm. Trong giai đoạn phát triển chuỗi dâu tằm tơ sạch tại địa phương, các trại có quy trình xử lý chất thải tốt cũng là điểm cộng quan trọng, giúp sản phẩm kén tơ đáp ứng tiêu chuẩn nông nghiệp an toàn. Vì vậy, quản lý chất thải không chỉ là việc nhỏ mà là một phần của nghề nuôi tằm bền vững.

Thu gom chất thải đúng cách hằng ngày

Thu gom chất thải nên thực hiện hằng ngày, không để tồn đọng trong khu nuôi. Mỗi ngày thay phân, nhặt bỏ lá dâu thừa và xác tằm chết, cho vào thùng kín có nắp để tránh ruồi và mùi. Đặt thùng thu gom ở vị trí thuận tiện nhưng xa khu tằm con.

Phân chia loại chất thải để xử lý phù hợp: phân và lá thừa thường có thể ủ hoai làm phân bón; xác tằm chết do bệnh và kén hỏng cần xử lý riêng an toàn. Sử dụng găng tay, dụng cụ riêng khi thu gom chất thải bệnh để tránh tay lây mầm sang khay tằm khỏe.

Xử lý chất thải bằng ủ hoai làm phân bón

Phân tằm và lá dâu thừa là nguồn phân hữu cơ giàu dinh dưỡng, rất tốt cho vườn dâu nếu được ủ hoai đúng cách. Ủ đúng quy trình vừa diệt mầm bệnh, vừa tạo ra phân mục dễ hấp thu, đồng thời giảm mùi giảm ô nhiễm.

Để ủ hoai, chất chất thải thành đống ở khu riêng xa khu nuôi và xa nguồn nước, đảo đều và duy trì độ ẩm vừa phải, che phủ để nhiệt độ tăng. Sau 1-2 tháng ủ đúng kỹ thuật, phân hoai mục không còn mùi, màu nâu sẫm là có thể bón cho dâu. Tránh bón phân tươi chưa hoai vì mang mầm bệnh và gây nóng sốc rễ.

Khi ủ hoai, nên trộn thêm một ít đất hoặc rơm rạ xay nhỏ để tạo độ tơi và cân bằng đạm, giúp quá trình phân hủy diễn ra đều hơn. Đảo đống ủ 1-2 lần mỗi tuần khi vừa bắt đầu để thoát khí, cung cấp oxy cho vi sinh vật. Đống ủ đạt chuẩn khi nhiệt độ bên trong tăng lên rồi hạ xuống, phân bốc mùi mùn đất thay vì mùi hôi; lúc này đã sẵn sàng dùng cho vườn dâu an toàn.

Xử lý an toàn chất thải bệnh truyền nhiễm

Xác tằm chết vì bệnh nặng như Flacherie, bệnh nấm hay kén nhiễm ký sinh không được tùy tiện vứt bỏ hay ủ phân thông thường. Nếu không xử lý đúng, mầm bệnh tồn tại trong đất theo thời gian quay lại phá lứa sau.

Với chất thải bệnh, nên đốt hoặc rắc vôi bột dày rồi chôn sâu ở khu riêng cách xa khu nuôi và vườn dâu. Không đưa chất thải bệnh vào bếp đun hoặc khu vực sinh hoạt. Tẩy trùng dụng cụ, thùng chứa sau khi xử lý để tránh phát tán mầm bệnh.

Quản lý nước rửa và vệ sinh dụng cụ

Nước rửa khay, lưới và dụng cụ sau mỗi vụ cũng là nguồn lây mầm bệnh. Không thải nước rửa trực tiếp xuống ao, hồ, nguồn nước sinh hoạt. Cần xử lý hoặc đổ vào khu vực thoát nước riêng, cách xa khu nuôi tằm.

Dụng cụ sau khi rửa cần được phơi khô dưới nắng để tia cực tím diệt mầm bệnh trước khi dùng lại. Rửa sạch, khử trùng khay, lưới, bàn tay trước vụ mới là bước quan trọng để tránh bệnh tái phát từ dụng cụ bẩn của vụ cũ.

Nên bố trí khu vực rửa dụng cụ riêng biệt, có hệ thống thoát nước và lọc dư lượng rác thải trước khi thải ra môi trường. Không rửa khay tằm ngay cạnh bể nước sinh hoạt hay ao nuôi cá. Nước rửa chứa phân và mầm bệnh cần được xử lý qua hệ thống lắng lọc và hấp thụ trước khi tái sử dụng tưới cây hoặc thải ra môi trường.

Kết luận

Bà con hãy thu gom phân, lá thừa, xác tằm hằng ngày và cách ly khu xử lý xa khu nuôi để giữ trại sạch bệnh. Chất thải ủ hoai đúng cách còn trở thành phân hữu cơ quý cho vườn dâu, một công đôi việc.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Bệnh Flacherie ở tằmMầm bệnh từ chất thải cần xử lý đúng.
• Kỹ thuật bón phân cho cây dâuTận dụng phân tằm ủ hoai bón dâu.
• Quản lý nhiệt độ và độ ẩm trong nuôi tằmMôi trường sạch giúp tằm khỏe.
• Bệnh tằm thường gặp trong mùa mưaVệ sinh trại trong thời tiết ẩm.