Bệnh tằm thường gặp trong mùa mưa

Vì sao mùa mưa tằm dễ bệnh hơn?

Điều kiện sinh lý tối ưu cho tằm là ẩm độ 65-85%. Vào mùa mưa, ẩm độ thường vọt lên trên 85-90%, thậm chí gần bão hòa. Tằm trong môi trường ẩm quá cao gặp khó khăn điều tiết nước cơ thể, quá trình lột xác và mọc cánh gặp vấn đề, sức đề kháng suy giảm. Lượng oxy trong quây cũng giảm khi ẩm cao, tằm thở kém.

Quan trọng hơn, môi trường ẩm ướt là nơi nấm mốc, vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng. Bào tử nấm như Beauveria bassiana bám trên da tằm, trong điều kiện ẩm cao nảy mầm, chui vào cơ thể gây bệnh nấm tằm. Vi khuẩn cũng nhân lên trong khay ẩm, phân tằm ứ đọng lên men. Chính vì vậy, quản lý độ ẩm mùa mưa là ưu tiên hàng đầu của mọi trại tằm đường Lâm Đồng.

Thời điểm có nguy cơ cao nhất thường là sau vài ngày mưa dầm liên tiếp, khi nền chuồng không kịp khô, lá dâu hái về còn đọng nhiều nước. Lúc này cả nhiệt độ và ẩm đều không ổn định, dễ khiến tằm stress kép. Người nuôi kinh nghiệm thường chuẩn bị trước các biện pháp như rải vôi, tăng số lần thay phân, và kiểm tra ẩm kế ít nhất hai lần mỗi ngày trong suốt những ngày mưa dầm, thay vì chờ trời tạnh mới xử lý.

Các bệnh tằm dễ gặp trong mùa mưa

1. Bệnh nấm tằm (trùng thảo, nấm trắng)

Do nấm Beauveria bassiana gây ra. Tằm nhiễm nấm xuất hiện đốm đen trên da, ăn kém, sau đó cứng đơ, chết tư thế cong queo, trên da mọc lớp mốc trắng phủ đầy. Bệnh lây rất nhanh trong điều kiện ẩm cao.

2. Bệnh vi khuẩn

Do vi khuẩn xâm nhập qua đường ruột hoặc vết thương. Tằm phân loãng, nôn, mềm nhũn, thối rữa nhanh. Thường kèm theo lá dâu ướt hoặc khay bẩn.

3. Bệnh Flacherie do virus

Ẩm cao làm virus phát tán nhanh trong khay, cộng với lá ướt đưa mầm bệnh vào ruột. Tằm nôn dịch vàng, chết nhanh. Đây là bệnh đáng sợ và khó chữa.

4. Bệnh do mốc, nấm men trên lá

Lá dâu để ẩm lâu bị mốc, nấm men, tằm ăn phải bị rối loạn tiêu hóa, chậm lớn, dễ mắc thêm các bệnh khác.

Quản lý trại tằm mùa mưa đúng cách

1. Giữ trại khô ráo, chống ẩm thấm

Kiểm tra mái che, nền, vách, tránh nước mưa thấm vào khu nuôi. Lót cao khay nuôi khỏi nền ẩm, dọn sạch nước đọng quanh trại. Ban ngày mở cửa thông gió khi trời ngớt mưa để hút bớt ẩm.

2. Để ráo lá dâu trước khi cho ăn

Lá dâu hái mùa mưa thường ướt. Trải lá ra chỗ thoáng, phơi héo sương cho bốc hơi nước trước khi cho tằm ăn. Không cho tằm ăn lá còn đẫm nước mưa. Nếu trời mưa kéo dài phải hái lá, hãy hái vào lúc mưa tạnh, trải mỏng lá trên nilon sạch trong gió để nước bốc nhanh, rồi mới đưa vào khay. Lá để quá lâu trong bao kín nơi nắng nóng sẽ bị hầm, lên men, mang thêm mầm bệnh vào ruột tằm nên càng cần tránh trong mùa mưa.

3. Giảm mật độ và tăng thông thoáng khay

Ẩm cao thì cần giảm mật độ tằm trong khay để không khí lưu thông tốt hơn. Tãi thưa tằm, giữ khoảng cách giữa các khay, xếp khay không quá sát nhau.

4. Vệ sinh khay và quây thường xuyên

Mùa mưa, phân tằm và lá thừa ứ ẩm nhanh phát sinh vi khuẩn nấm. Thay phân, nhặt lá thừa, xác tằm chết thường xuyên hơn bình thường, rắc vôi bột lên nền khay để hút ẩm và diệt khuẩn. Chớ rải vôi dày quá vì có thể gây kích ứng đường thở của tằm; chỉ cần một lớp mỏng đều trên nền khay và quanh mép là đủ hiệu quả. Khay lưới sau khi dùng cũng nên rửa và phơi khô thật kỹ trước khi tái sử dụng ở vụ sau.

Cách xử lý khi tằm đã nhiễm bệnh mùa mưa

Bước 1: Cách ly và loại bỏ tằm bệnh

Gắp bỏ tằm có đốm đen, cứng đơ, mềm nhũn ra khỏi khay ngay. Cho vào thùng vôi bột để diệt nấm vi khuẩn, tránh để bệnh lan. Không vứt xác tằm bệnh ra đất vườn gần trại.

Bước 2: Khử khuẩn, hút ẩm khay

Phun vôi bột xung quanh khay, thay phân sạch, lau khô bề mặt. Giảm ẩm bằng cách tăng thông thoáng, dùng vật liệu hút ẩm an toàn quanh khu nuôi nếu cần.

Bước 3: Điều chỉnh lại chế độ ăn và môi trường

Cho tằm ăn lá tươi, khô ráo, chia bữa nhỏ. Giữ nhiệt ẩm trong khoảng phù hợp từng tuổi, giảm mật độ, tránh để tằm yếu thêm.

Bước 4: Theo dõi và báo kỹ sư nếu bệnh lan

Quan sát 2-3 ngày. Nếu số tằm chết vẫn tăng hoặc lan sang khay khác, cần liên hệ cán bộ bảo vệ thực vật địa phương để được hướng dẫn, có thể phải hủy bỏ lứa tằm nặng để bảo vệ trại.

Phòng bệnh mùa mưa chủ động từ đầu vụ

Chủ động phòng bệnh từ trước mùa mưa giúp trại giảm rủi ro rất lớn thay vì phải đối phó sự cố. Chuẩn bị cơ sở vật chất và quy trình đúng là chìa khóa.

1. Kiểm tra và sửa chữa chuồng trước mùa mưa

Vá mái dột, nâng cao nền, làm rãnh thoát nước quanh trại. Đảm bảo khu nuôi không bị nước mưa thấm vào khu vực khay tằm.

2. Chuẩn bị vôi bột và dụng cụ khử trùng

Dự trữ vôi bột, thuốc sát trùng an toàn cho trại tằm. Trang bị nhiệt kế - ẩm kế để giám sát môi trường thường xuyên.

3. Lên lịch vệ sinh dày hơn trong mùa mưa

Điều chỉnh lịch thay phân, vệ sinh khay và quây dày hơn so với mùa nắng. Kiểm tra lá trước khi cho ăn kỹ hơn.

Kết luận

Bà con giữ trại khô ráo, thông thoáng, để ráo lá trước khi cho ăn, giảm mật độ và vệ sinh khay thường xuyên để hạn chế nấm, vi khuẩn và virus gây bệnh mùa mưa. Chủ động phòng ngay từ đầu vụ sẽ giúp đàn tằm khỏe hơn khi độ ẩm lên cao.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Bệnh tằm thường gặp khi trời nắng nóngPhòng bệnh khi nhiệt độ cao.
• Quản lý nhiệt độ và độ ẩm trong nuôi tằmMôi trường tối ưu từng tuổi.
• Bệnh Flacherie ở tằmBệnh virus nguy hiểm mùa mưa.
• Quản lý chất thải trại tằmVệ sinh trại trong thời tiết ẩm.